1. Cườm nước là gì? Khác cườm khô (đục thủy tinh thể) thế nào?
Cườm nước, còn gọi là glôcôm (glaucoma) hoặc thiên đầu thống, là nhóm bệnh gây tổn thương tiến triển ở dây thần kinh thị giác, bộ phận truyền tín hiệu hình ảnh từ mắt đến não. Bệnh thường liên quan đến tình trạng nhãn áp tăng, nhưng vẫn có thể xảy ra ở người có nhãn áp trong giới hạn bình thường.
Bên trong mắt có một loại dịch gọi là thủy dịch, giúp nuôi dưỡng các cấu trúc của mắt. Bình thường, thủy dịch được sản xuất và thoát ra ngoài liên tục. Khi quá trình lưu thông hoặc thoát thủy dịch bị cản trở, áp lực bên trong mắt có thể tăng lên, làm tổn thương dây thần kinh thị giác ở những người nhạy cảm với áp lực này.
Để phân biệt cườm nước và cườm khô, cần hiểu rõ sự khác nhau giữa hai bệnh:
- Cườm nước (glaucoma): Gây tổn thương dây thần kinh thị giác, thường ảnh hưởng đến thị trường, tức phạm vi hình ảnh mắt có thể nhìn thấy. Bệnh có thể dẫn đến mất thị lực không hồi phục.
- Cườm khô (đục thủy tinh thể): Xảy ra khi thủy tinh thể trong mắt bị đục, khiến hình ảnh trở nên mờ, giảm độ tương phản và có thể gây chói sáng. Phẫu thuật thay thủy tinh thể có thể cải thiện thị lực trong nhiều trường hợp phù hợp.
Hai bệnh có thể cùng xuất hiện ở một người, đặc biệt ở người lớn tuổi. Vì vậy, khi thị lực giảm, người bệnh cần được khám mắt để xác định nguyên nhân thay vì tự kết luận mình mắc cườm khô hay cườm nước.
2. Vì sao cườm nước được gọi là “kẻ cắp thị lực thầm lặng”?
Cườm nước được ví như “kẻ cắp thị lực thầm lặng” vì nhiều thể bệnh tiến triển chậm và không gây đau nhức hay giảm thị lực rõ rệt trong giai đoạn đầu.
Ban đầu, người bệnh có thể vẫn đọc sách, sử dụng điện thoại và thực hiện các hoạt động thường ngày tương đối bình thường. Tuy nhiên, tổn thương dây thần kinh thị giác có thể đã bắt đầu. Khi bệnh tiến triển, thị trường ngoại vi thường bị ảnh hưởng trước, khiến người bệnh khó nhận biết vật thể ở hai bên mà không quay đầu quan sát.
Một số người chỉ nhận ra vấn đề khi thường xuyên va vào đồ vật, khó quan sát xung quanh hoặc thị lực giảm rõ rệt. Lúc này, tổn thương đã hình thành có thể không phục hồi được.
Điều quan trọng là không thể dựa vào cảm giác nhìn rõ hay không đau mắt để loại trừ bệnh glôcôm. Việc khám mắt định kỳ giúp bác sĩ phát hiện những bất thường ngay cả khi người bệnh chưa có biểu hiện rõ ràng.
Ngoài ra, nhãn áp cao không đồng nghĩa chắc chắn mắc glôcôm, và nhãn áp bình thường cũng không loại trừ hoàn toàn bệnh. Vì vậy, đo nhãn áp là một bước kiểm tra quan trọng nhưng không đủ để chẩn đoán độc lập.
Xem thêm: Khám mắt gồm những gì? Quy trình, chi phí và lưu ý trước khi đi khám
3. Những ai có nguy cơ mắc cườm nước?
Cườm nước có thể xuất hiện ở nhiều độ tuổi, nhưng một số nhóm đối tượng cần đặc biệt chú ý đến việc khám mắt định kỳ.
Người trên 40 tuổi
Nguy cơ mắc glôcôm tăng theo tuổi. Từ sau 40 tuổi, mỗi người nên quan tâm hơn đến việc kiểm tra sức khỏe mắt, đặc biệt nếu có thêm các yếu tố nguy cơ khác.
Người có tiền sử gia đình mắc glôcôm
Nếu cha mẹ, anh chị em ruột hoặc người thân cùng huyết thống mắc cườm nước, nguy cơ của bạn có thể cao hơn. Trong trường hợp này, nên trao đổi với bác sĩ nhãn khoa về thời điểm bắt đầu tầm soát và khoảng cách giữa các lần khám.
Người bị cận thị nặng
Cận thị, đặc biệt cận thị nặng, có liên quan đến nguy cơ mắc một số thể glôcôm. Người cận thị lâu năm không nên chỉ kiểm tra độ kính mà cần được đánh giá sức khỏe mắt toàn diện khi có chỉ định.
Người mắc bệnh tiểu đường
Tiểu đường có thể làm tăng nguy cơ mắc một số bệnh về mắt, trong đó có glôcôm. Người mắc bệnh nên tuân thủ lịch kiểm tra mắt theo hướng dẫn của bác sĩ, ngay cả khi chưa thấy thị lực thay đổi.
Người có nhãn áp cao hoặc từng sử dụng corticosteroid kéo dài
Người từng được ghi nhận nhãn áp cao, có tiền sử chấn thương mắt hoặc sử dụng thuốc chứa corticosteroid kéo dài cần được theo dõi phù hợp. Không tự ý sử dụng thuốc nhỏ mắt, đặc biệt các thuốc có chứa corticosteroid, khi chưa được bác sĩ hướng dẫn.
Nếu thuộc một trong những nhóm trên, bạn nên chủ động trao đổi với bác sĩ về lịch khám mắt định kỳ. Tần suất kiểm tra sẽ phụ thuộc vào tuổi, tiền sử bệnh, kết quả thăm khám và mức độ nguy cơ của từng người.
Xem thêm: Đục thủy tinh thể: Dấu hiệu nhận biết, khi nào cần mổ Phaco và chọn kính nội nhãn nào?
4. Triệu chứng cơn glôcôm cấp: Khi nào cần đi khám ngay?
Khác với thể glôcôm mạn tính thường tiến triển âm thầm, cơn glôcôm góc đóng cấp có thể khiến nhãn áp tăng nhanh và gây tổn thương thị giác nghiêm trọng trong thời gian ngắn.
Các dấu hiệu cảnh báo gồm:
- Đau mắt dữ dội, xuất hiện đột ngột.
- Mắt đỏ, nhìn mờ hoặc thị lực giảm nhanh.
- Nhìn đèn thấy quầng sáng nhiều màu giống cầu vồng.
- Đau đầu dữ dội, thường đi kèm đau mắt.
- Buồn nôn hoặc nôn.
Khi xuất hiện những triệu chứng này, người bệnh cần đến cơ sở cấp cứu có chuyên khoa mắt ngay lập tức. Không nên chờ triệu chứng tự hết hoặc tự mua thuốc nhỏ mắt để điều trị tại nhà.
Lưu ý, không phải trường hợp cườm nước nào cũng gây đau mắt. Nếu không có những dấu hiệu cấp tính kể trên, bạn vẫn cần đi khám khi thuộc nhóm nguy cơ hoặc nhận thấy thị lực, khả năng quan sát có thay đổi bất thường.
5. Chẩn đoán và theo dõi cườm nước tại Phòng khám 490
Để phát hiện cườm nước, bác sĩ nhãn khoa cần đánh giá sức khỏe mắt dựa trên nhiều yếu tố, thay vì chỉ dựa vào một chỉ số nhãn áp.
Đo nhãn áp
Đây là phương pháp kiểm tra áp lực bên trong mắt. Kết quả giúp bác sĩ đánh giá nguy cơ và xác định người bệnh có cần thực hiện thêm các kiểm tra chuyên sâu hay không.
Kiểm tra dây thần kinh thị giác
Bác sĩ đánh giá tình trạng đầu dây thần kinh thị giác để tìm những dấu hiệu tổn thương có thể liên quan đến glôcôm.
Đánh giá thị trường và các xét nghiệm cần thiết
Tùy trường hợp, người bệnh có thể được chỉ định kiểm tra thị trường, soi góc tiền phòng, đo độ dày giác mạc hoặc chụp cắt lớp quang học (OCT) để đánh giá cấu trúc dây thần kinh thị giác và theo dõi sự thay đổi theo thời gian.
Không phải ai cũng cần thực hiện tất cả các xét nghiệm trên. Bác sĩ sẽ lựa chọn phương pháp phù hợp dựa trên kết quả khám và yếu tố nguy cơ của từng người.
Khám mắt tại Phòng khám 490
Tại Phòng khám 490, người có nhu cầu kiểm tra sức khỏe mắt nên chủ động trao đổi về tiền sử bệnh, tình trạng thị lực và các yếu tố nguy cơ để được hướng dẫn thăm khám phù hợp. Nếu nghi ngờ mắc glôcôm hoặc phát hiện bất thường cần đánh giá chuyên sâu, người bệnh có thể được hướng dẫn đến cơ sở chuyên khoa mắt phù hợp.
Đối với người đã được chẩn đoán cườm nước, việc tái khám đúng lịch và tuân thủ điều trị có vai trò quan trọng trong kiểm soát bệnh. Thuốc nhỏ mắt, laser hoặc phẫu thuật có thể được bác sĩ chỉ định tùy tình trạng cụ thể. Điều trị giúp kiểm soát bệnh và hạn chế tổn thương tiến triển, nhưng không thể khôi phục phần thị lực đã mất do tổn thương dây thần kinh thị giác.
Với hơn 30 năm kinh nghiệm và trên 100.000 ca Phaco, TS.BS Nguyễn Quốc Toản sẵn sàng lắng nghe, thăm khám và tư vấn rõ ràng để bạn chủ động trong những quyết định về sức khỏe đôi mắt của mình và người thân.
Đặt lịch khám Mắt với TS.BS Nguyễn Quốc Toản: 0903.679.864
Hoặc điền form đặt lịch trên website / nhắn MẮT qua Zalo OA Phòng Khám 490.
Bài viết mang tính thông tin, không thay thế chẩn đoán và điều trị của bác sĩ.
